โรงพยาบาลปัตตานีมีประวัติศาสตร์ยาวนาน เริ่มต้นจากความพยายามก่อตั้งตั้งแต่ปี พ.ศ. 2467 ผ่านช่วงเวลาแห่งความท้าทาย จนกระทั่งเปิดให้บริการอย่างเป็นทางการในปี พ.ศ. 2480
จุดเริ่มต้นและการก่อสร้างยุคแรก (พ.ศ. 2467)
- ผู้ริเริ่ม: เจ้าสฤษดิ์เดชนางกูร สมุหเทศาภิบาลมณฑลปัตตานีในขณะนั้น
- งบประมาณ: ได้รับอนุมัติงบประมาณเริ่มต้น 32,000 บาท และรวบรวมเงินบริจาคจากผู้มีจิตศรัทธาอีก 7,000 บาท
- การก่อสร้าง: เริ่มก่อสร้างในปี พ.ศ. 2467 บนที่ดินที่ห่างจากตัวเมืองประมาณ 1 กิโลเมตร แต่สร้างเสร็จเพียง 2 หลัง คือ เรือนคนไข้ และ ตึกผ่าตัด
- อุปสรรค: โครงการต้องหยุดชะงักไป เนื่องจากภาวะเศรษฐกิจฝืดเคืองของประเทศ ทำให้ไม่ได้รับงบประมาณสำหรับก่อสร้างอาคารอื่นๆ ที่วางแผนไว้ เช่น ตึกผู้ป่วยนอก โรงซักฟอก และบ้านพักเจ้าหน้าที่
การพลิกฟื้นโครงการและเปิดโรงพยาบาล (พ.ศ. 2478 – 2480)
- จุดเปลี่ยน: ในปี พ.ศ. 2478 รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยได้เดินทางมาตรวจราชการ และเห็นว่า “จวนสมุหเทศาภิบาลเดิม” (ซึ่งในขณะนั้นใช้เป็นที่พักรับแขก) มีความเหมาะสมที่จะดัดแปลงเป็นโรงพยาบาล
- การตัดสินใจ: คณะกรรมการจังหวัดเห็นชอบในแนวคิดนี้ เพราะเป็นอาคารที่เหมาะสมและช่วยประหยัดงบประมาณ
- การขยายพื้นที่: เนื่องจากที่ดินเดิมอาจเล็กเกินไปสำหรับการขยายในอนาคต จึงได้กำหนดให้ที่ดินอีกฝั่งของคลองสามัคคีเป็นเขตของโรงพยาบาลด้วย
- เริ่มดำเนินการก่อสร้างและดัดแปลง: วันที่ 18 ตุลาคม พ.ศ. 2479 และแล้วเสร็จในวันที่ 28 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2480 โดยมีรายละเอียดดังนี้
- ดัดแปลงจวนสมุหเทศาภิบาลเดิมเป็น ตึกผู้ป่วยนอก (สิ้นเงิน 5,000 บาท)
- สร้าง เรือนคนไข้ ใหม่ 2 หลัง (หลังละ 25 เตียง สิ้นเงิน 7,000 บาท)
- สร้าง โรงครัวและโรงซักฟอก 1 หลัง (สิ้นเงิน 2,000 บาท)
- สร้าง โรงพักศพ 1 หลัง (สิ้นเงิน 942 บาท)
- พิธีเปิด: โรงพยาบาลปัตตานีได้ทำพิธีเปิดอย่างเป็นทางการในวันที่ 31 มีนาคม พ.ศ. 2480
- ผู้อำนวยการคนแรก: นายแพทย์เสถียร ตู้จินดา